Berlijn – Oktober 2008

Dag 3 – zondag 19 oktober 2008
Sachsenhausen – Olympiastadion

Vandaag net als gisteren om 9 uur aan het ontbijt. Daarna zouden we naar een iets minder leuke ‘bezienswaardigheid’ gaan, Sachsenhausen (35 km buiten Berlijn). Om hier te komen moesten we ongeveer 45 minuten in de S-bahn zitten. Echter viel deze buiten het zone A/B kaartje dat we hadden gekocht. We moesten dus een extensie kaartje kopen. Na wat geklooi van mijn vader met het ticket apparaat en de conclusie van Gerben dat we maar een domme familie zijn (met zijn 4-en kaartjes kopen bij een dergelijk apparaat) zijn we uiteindelijk met de kaartjes richting Sachsenhausen vetrokken.
Overigens zijn we al die tijd in Berlijn maar 1x gecontroleerd, ook bij het in/uitstappen van de bus vraagt er niemand om je kaartje. De boetes vallen ook nog mee (zo stond te lezen), ze vragen slechts €40,- en niet eens de ritprijs. Dan kun je toch beter in Berlijn zwartrijden dan in Amsterdam!

Na aankomst in Oranienburg bleek dat we daar nog ongeveer 2,5 km moesten lopen om bij het concentratiekamp Sachsenhausen te komen. Daar hadden we geen van allen trek in.
De bus zou pas over een uur komen, dus hebben we met zijn 5-en een taxi genomen naar het concentratiekamp. De kosten €6,-.
We konden de receptie bij het concentratiekamp laten bellen op het moment dat we weer terug wilden.

Het viel mijn vader al direct op (zoals bij vele dingen) dat ze niet meer hetzelfde waren als toen hij er voor het laatst was met school. Hij heeft vele dingen nog gezien in de staat zoals ze waren na de 2e wereld oorlog. Mij had dat ook wel interessant geleken, maar wellicht is het maar beter dat het nu niet meer is zoals het was. Er is genoeg documentatie, foto’s en video van hoe het daad werkelijk uit zag.

Na een wandeling langs de omheining kwamen we bij de ingang van het concentratiekamp. Rechts ervan was nog een tentoonstelling waar naast een aantal mooie glas in lood werken informatie te zien/lezen was over de 2e wereld oorlog en wat er zich allemaal in het concentratiekamp had afgespeeld. Eigenlijk is het woord concentratiekamp geen goede beschrijving voor dit soort plekken, vernietigingskamp beschrijft beter was er allemaal is gebeurd.

We zijn het concentratiekamp binnen gegaan (zoals velen die er echter nooit meer uit terug kwamen), langs het hek met de tekst “Arbeit macht Frei”. Deze tekst moest de mensen die hier naar binnen gingen het gevoel geven dat ze in een werkkamp terecht waren gekomen en moesten werken om weer vrij te komen.
Werken moesten ze zeker, maar behalve dat werden er ook nog (zoals op vele van dit soort plekken) medische experimenten uitgevoerd op mensen, zowel bij mannen en vrouwen maar ook bij kinderen.
Gevangenen die hier zaten waren voornamelijk politieke tegenstanders van Hitler, Joden, homoseksuelen, Jehova’s getuigen, zigeuners en krijgsgevangen.

In een van de voormalige barakken is een museum ingericht, hier wordt ook een film vertoond waarin te zien is hoe het concentratiekamp er in de oorlog heeft uitgezien (animatie). Overlevenden vertellen hierin ook hun verhaal. Een van de verhalen die mij is bij gebleven is hoe de Nazi’s systematisch mensen vermoorden.
Na aankomst, moest men in een rij voor een van de barakken wachten, buiten klonk luide muziek. De mensen in de rij dachten dat ze hier gekeurd en ingeschreven werden. Echter eenmaal binnen werden ze doodgeschoten. Door de muziek hoorde men de schoten niet, de gevangenen in het concentratiekamp zelf echter wel. Daarna werden de lijken verbrand in Station Z.
Ook kwam naar voren dat veel gevangenen om het leven zijn gekomen door ziekte, uithongering, uitputting, marteling en executie.

Mijn vader vertelde dat deze film een heel stuk minder confronterend was dan de film die hier vroeger werd vertoond, daarop waren namelijk beelden te zien hoe men de gevangenen onder erbarmelijke omstandigheden moesten werken en slapen, hoe men ze mishandelde en uiteindelijk vermoorde. Hoe gruwelijk dat laatste ook mag zijn, ik kan me voorstellen dat het voor velen een bevrijding moet zijn geweest, na de hel die ze hebben doorgemaakt.

Nadat we de film hadden bekeken hebben we in het museum bekeken, daar lagen overblijfselen van diverse attributen die gebruikt werden, voor het werk, maar ook voor het transport van lijken en waarmee mensen gemarteld zijn. Ook hing er een luchtfoto van hoe het er allemaal bijlag tijdens de oorlog.
Vervolgens zijn we door concentratiekamp gelopen, hebben we het beruchte Station Z bekeken waar de resten van een aantal verbrandingsovens stonden en een herdenkingsmonument voor de mensen die hier hun dood vonden.
Als laatste hebben we een van de nog overgebleven barakken bekeken waar de gevangenen moesten ‘wonen’. Verre van ideale omstandigheden.

In het midden van het concentratiekamp staat een groot monument voor alle omgekomen homoseksuelen, er zijn er relatief gezien in Sachsenhausen meer vermoord dan in de andere concentratiekampen. Dit is bekend omdat de Nazi’s van al hun daden vrij gedetailleerde documentatie bijhielden.

Toen we genoeg gruwel gezien hadden zijn we met de bus terug gegaan naar het station om daar de S-bahn terug te nemen naar Berlijn. We besloten om naar de Alexanderplatz te gaan om iets te eten en drinken te nuttigen bij de feesttent van het Berlijnse Oktoberfest.
Daar aangekomen draaide er Duitse slager muziek, mijn vader kent vreemd genoeg veel van die nummers. Het kleinste biertje dat je kon bestellen was een halve liter, maar de standaard was toch wel een hele liter.
Als lunch werd door mij en Gerben een echte Schweinshaxe besteld (kuitbeen van een flink varken), met daarbij een aantal knödel en een lekkere (vette) saus. Smaakte heerlijk, erg goed mals!
De rest had wat anders te eten, niet opgelet wat eigenlijk, had voornamelijk aandacht voor mijn eigen eten.

Nadat het op was gingen mijn Gerben & Rianne met mijn moeder naar het Duits Historisch Museum, mijn vader en ik gingen naar het Olympiastadion, in het westen van Berlijn. Het stadion had voor de renovatie een capaciteit van 100.000 toeschouwers tegenwoordig is dat 75.000. Het stadion is gebouwd tussen 1934 en 1936 met een typische megalomane uitstraling (net als een aantal standbeelden die bij het stadion staan), ontworpen door Albert Speer.

De plaats waar de Olympische vlam staat is niet dezelfde als toen het stadion net gebouwd was, op de plek waar deze nu staat heeft vroeger Adolf Hitler de Olympische spelen geopend. Zowel de vlam zelf als de plek waar deze staat waren afgezet met hekken, waarschijnlijk om te voorkomen dat er mensen op die plek gaan staan en proberen Hitler te imiteren.
Behalve de vlam waren er nog meer dingen veranderd sinds mijn vader hier voor het laatst geweest is, zo was het dak er bijvoorbeeld nog niet en kon je een 2 tal standbeelden van een paard nog van voren bekijken, deze stonden nu achter een hek waardoor dat niet meer mogelijk was.

Na een uurtje te hebben rondgelopen in het stadion zijn we terug gegaan naar het hotel, waar we eerder waren dan de rest. Rond 19:00 zijn we gaan eten bij een chique Italiaans restaurant tegenover het hotel. Als voorgerecht hadden we een gemixte schaal met diverse hapjes, als hoofdgerecht diverse pasta gerechten, ik had gekozen voor een risotto met zeevruchten. Echter lag de Schweinshaxe nog lekker op de maag waardoor ik de risotto niet opkreeg, uiteraard wel de zeevruchten eruit gevist.
Aangezien de maaltijd vergezeld werd van de nodige alcoholische versnaperingen (Proseco, wijn & grappa) zijn we na het eten terug gegaan naar het hotel (was inmiddels ook al tegen 22:00) om te gaan slapen.